Akreditacija forenzičkih laboratorija i upravljanje kvalitetom u ICMP-u

ICMP održava najveći sistem laboratorija za istovremenu analizu velikog broja uzoraka DNK u svrhu određivanja identiteta, koji je posvećen identifikaciji osoba nestalih usljed ratnih zbivanja, kršenja ljudskih prava i prirodnih katastrofa ili katastrofa uzrokovanih ljudskim faktorom širom svijeta. ICMP-ov sistem laboratorija za analizu DNK nalazi se u tri grada u Bosni i Hercegovini, gdje se trenutno nalazi i sjedište Komisije. Sistem se sastoji od dva laboratorija za analizu DNK - jedan u Sarajevu u sjedištu ICMP-a, a drugi u Banjaluci, uz Odsjek za koordinaciju identifikacija u Tuzli gdje se vrši provjera podudaranja DNK.

ICMP-ov sistem laboratorija za analizu DNK je međunarodno akreditovan prema ISO 17025 standardu, koji spada u red najviših standarda akreditacije forenzičkih laboratorija. Laboratoriji su akreditovani kod međunarodno priznate, neovisne akreditacijske agencije Deutsche Akkreditierungsstelle (DAkkS), a ispunjavaju i dodatne zahtjeve u pogledu kvaliteta, specifične za forenzičke laboratorije za analizu DNK, propisane od Međunarodne saradnje za akreditaciju laboratorija (ILAC).  DAkkS je potpisnik ILAC-ovog međunarodnog Sporazuma o međusobnom priznavanju, koji ICMP-ovim forenzičkim laboratorijima osigurava međunarodnu priznatost i validnost akreditacije. Sve aktivnosti i prostorije u kojima se nalazi ICMP-ov sistem laboratorija za analizu DNK i provjeru podudaranja DNK, uključujući primarni laboratorij za analizu DNK u Sarajevu i laboratorij za analizu DNK u Banjaluci, obuhvaćeni su akreditacijom ISO 17025. U ICMP-ovim prostorijama za forenzičke aktivnosti u Tuzli - Odsjek za koordinaciju identifikacija (ICD) - ne provodi se analiza DNK, ali je ICD uključen u proces dostavljanja uzoraka laboratorijima, te kompjutersku provjeru podudaranja DNK na osnovu profila DNK izolovanih u laboratorijima. Područja rada tuzlanskog ICD-a također su pokrivena akreditacijom ISO 17025.    Pored toga, dva ICMP-ova laboratorija za analizu DNK, u Sarajevu i Banjaluci, dio su eksternog testiranja kvaliteta profiliranja DNK.

Akreditacija ICMP-ovog rada je rigorozan proces koji podrazumijeva više razina eksterne revizije od strane akreditacijske agencije, a podrazumijeva reviziju ICMP-ovih Standardnih operativnih procedura, studija forenzičke validacije, zvaničnih programa obuke zaposlenika, upravljačkih struktura institucije, te, najvažnije, ICMP-ovog Sistema upravljanja kvalitetom na kome je naša akreditacija zasnovana. Akreditacijska agencija vrši pregled godišnje revizije ICMP-ovog ICD-a i laboratorija za analizu DNK, koja podrazumijeva evaluaciju fizičkih komponenti uz tehničku reviziju zaposlenika za vrijeme testiranja DNK u skladu sa validiranim standardnim operativnim procedurama.

ICMP-ov Sistem upravljanja kvalitetom formalno je organizovan tako da pokazuje posvećenost trajnom samonadzoru, poboljšanju i integriranju u najsavremenije tokove nauke koja se bavi forenzičkom analizom DNK i razvija se zapanjujućom brzinom. To podrazumijeva cjelovitu obuku i program za procjenu stručnosti zaposlenika koji su podvrgnuti procesu revizije u okviru akreditacije ICMP-a, što, opet, zahtijeva i prepoznavanje i integrisanje ICMP-ovih forenzičkih dostignuća u širi okvir forenzičke nauke. Iz tog razloga ICMP-ovi naučnici redovno sudjeluju na međunarodnim i regionalnim konferencijama, gdje predstavljaju ICMP-ove naučne metode i ostvarene rezultate. Dva puta godišnje ICMP podnosi izvještaje na sastancima Radne grupe za DNK Evropske mreže forenzičkih instituta (ENFSI).

U ICMP-u su razvijene izuzetno napredne metode analize DNK iz degradiranih posmrtnih ostataka, o čemu su objavljeni tekstovi u relevantnoj naučnoj literaturi. ICMP provodi produženu obuku i organizuje radionice o najboljim iskustvima u vezi sa primjenom metoda identifikacije putem analize DNK, pod pokroviteljstvom ENSFI-a i Međunarodnog društva za forenzičku genetiku. Direktor ICMP-ovog Odsjeka forenzičkih nauka je stalni član odbora Naučne radne grupe za identifikaciju žrtava katastrofa (www.swgdvi.org), sa 30 međunarodnih eksperata koji se sastaju šest puta godišnje kako bi definisali smjernice i najbolja iskustva u metodama identifikacije i s njima povezanim aktivnostima. Za ICMP-ov Sistem upravljanja kvalitetom vrlo su značajni redovni sastanci eksternog savjetodavnog Upravnog komiteta za programe forenzičkih nauka - grupe međunarodno priznatih eksperata, koji su detaljno informisani o ICMP-ovim forenzičkim laboratorijima i načinu rada, što ih čini neprocjenjivim izvorom savjeta tehničke prirode i eksternih konsultacija. ICMP redovno pruža uvid u svoje metode analize DNK gostujućim forenzičarima prilikom posjeta razmjene, uz redovnu obuku predstavnika raznih zemalja i institucija.